Het grote versterker- FAQ topic

[cluseau]

​Hier is al veel over gesproken, even een artikeltje om hiernaar te kunnen verwijzen want elke keer het verhaal opnieuw vertellen gaat ook een beetje vervelen.


Welke spanning heeft een buis nodig?
1 - allereerst moeten er elektronen worden vrijgemaakt door de cathode te verhitten, hiervoor is een gloeispanning van 6.3V~ nodig om de gloeidraad te verhitten die op zijn beurt de cathode weer verhit.
2 - er is ook een hoge gelijkspanning nodig waardoor er stroom door de buis kan lopen mits in warme toestand.


Zonder warmte is de buis zo goed als niet aanwezig en kan er nagenoeg geen stroom lopen. Zou je hier een hoogspanning aansluiten gebeurt er nog helemaal niets. Zonder hoogspanning natuurlijk ook geen stroom hoe heet we de cathode ook opstoken, beide grootheden moeten dus aanwezig zijn.


Wat doet de Standbyswitch:
Bij ingeschakelde amp verbreekt de standbyswitch de verbinding tussen de hoogspanning en de buis. Alleen de gloeidraad blijft aktief wat wil zeggen dat de buis bedrijfsklaar is en een lage inwendige weerstand heeft. Zou je daar een hoge spanning op zetten is het gevolg een razendsnelle stroomtoename. Deze stroom moet worden geleverd door de voeding en loopt door de gelijkrichter en eindbuizen. Deze snelle toename vindt plaats in enkele microseconden wat schadelijk is voor alle betrokken onderdelen.


De situatie zonder standbyswitch:
Zet je de amp vanuit koude toestand aan (zonder stanbyswitch geactiveerd) zal de hoogspanning al dan niet direct aanwezig zijn (afhankelijk van type gelijkrichter, buis of diode's). Stel dat de amp is uitgevoerd met diode's dan is de hoogspanning direct na inschakelen op de buizen aanwezig. Dit heeft echter geen enkele invloed want de buis is nog koud en heeft daaarom nog een hoge inwendige weerstand. Er loopt dus geen stroom ondanks de al aanwezige hoge spanning. Nu beginnen de gloeidraden langzaam op te warmen, de tijd voor het bedrijfsklaar zijn is afhankelijk van het type buis maar neem gemiddeld maar zo'n 20 seconden hiervoor. In die opwarm periode daalt de inwendige weerstand en gaat de stroom geleidelijk toenemen door de daling van inwendige weerstand en de reeds aanwezige hoogspanning. Allemaal heel veilig en beheerst.


De situatie met gebruik van standby:
Zoals gezegd is de buis niet verbonden met de hoogspanning omdat de standbyswitch is geopend (standby actief). De buizen laten we eerst warm worden waardoor ze in bedrijfsklare toestand komen (lage inwendige weerstand) Zou er hoogspanning aanwezig zijn loopt er een aardige stroom door de buizen. Door nu in een fractie van een seconde de schakelaar te sluiten onstaat er een stroompiek welke aanzienlijk kan zijn. De eindbuizen zijn in veel gevallen nog met zn vieren (parallel op de voeding) maar de gelijkrichter moet het helemaal in zijn eentje verwerken.


De VoxAC30 met GZ34 gelijkrichter is regelmatig op het spreekuur en dit allemaal door gebruik van de beruchte switch.


Het gebruik van de standby is te vergelijken met een auto waarbij plankgas wordt gegeven bij ingeschakelde versnelling en je vervolgens de koppeling laat schieten.


Ik hoop met bovenstaande onderbouwing een beetje duidelijkheid te scheppen in de mythe rond deze schakelaar. Het effect van cathode vergiftiging heb ik hier nog buiten beschouwing gelaten, Google is onze vriend in deze.

Het verhaal geldt voor de meeste gitaaramps maar uiteraard zijn er ook amps waar het anders gaat.