Welkom op het GitaarNet.
  • Zoeken op producten


  • GitaarNet Specials

  • Deel I: Zelf een gitaar bouwen

     ARTIKELEN


    Deel I: Zelf een gitaar bouwen
    Een uitdaging waar velen van dromen
    door Arne Hempenius September 2004
    Lion Guitars

    Zelf een gitaar bouwen is een uitdaging waar velen van dromen. En als ik zoiets hoor, dan is mijn reactie : "Laat dat dromen achterwege, doe het!"Maar om een gitaar te bouwen heb je een aantal zaken nodig. Ik zal ze op een rijtje zetten.
      - Kennis, 'know-how'.Er is een redelijke en degelijke voorraad literatuur op de markt, helaas wel in het Engels of Duits.
      - Enige vaardigheid met betrekking tot houtbewerking.Je begint natuurlijk wel aan een project waarin je je niet teveel blunders kunt veroorloven.
      - Het een en ander aan gereedschap.Daarvoor kan je literatuur raadplegen. In ieder geval is het mogelijk om met relatief weinig gereedschap een gitaar te bouwen.
      - Een paar hulpmiddelen.Een mal, een buigbuis, enz. Met wat handigheid en wat inventiviteit kan je deze zaken prima zelf maken.
      - Hout.Geen gitaar zonder hout. Straks meer hierover.
      - Hardware.Ook daarvoor kan je op diverse plaatsen terecht.
      - Geduld en een beetje lef.Geduld omdat je een gitaar niet in een weekeinde bouwt en lef omdat je in het begin gauw de neiging hebt de sterkte van een geconstrueerde gitaar te onderschatten en daarom simpelweg te zwaar en te dik bouwt.

    Hout kopen
    Hout kan je in Nederland op veel plaatsen kopen. Maar de gemiddelde 'doe het zelf' zaak heeft geen geschikt hout om een gitaar van te bouwen. Er zijn fijnhouthandelaren die soms een en ander aanbieden. En er zijn (postorder) bedrijven die zich speciaal hebben toegelegd op het leveren van hardware, literatuur, gereedschap en hout voor gitaarbouw.

    Aan hardware, literatuur en gereedschappen kan je in principe langs die weg nauwelijks een miskoop doen. Het zijn standaard producten die van de lopende band komen met een bepaalde kwaliteitsgarantie en continu´teit. En uiteraard kan dan het gewenste product gewoon van bovenop de stapel gepakt worden voor verzending.

    Hout is geen standaardproduct met een constante kwaliteit. Hout is een natuurproduct. Geen boom is hetzelfde, geen plank identiek aan de andere plank. En dat is logisch. Want al praten we over dezelfde soort boom, de groeiomstandigheden zullen verschillen. Een boom die midden in het bos groeit ontwikkelt zich anders dan een boom op een winderige plek aan de rand van het bos.

    Daarnaast is hout hygroscopisch materiaal. Dat wil zeggen : het neemt vocht op en staat vocht af en krimpt en zwelt daardoor, al naar gelang de relatieve luchtvochtigheid van de omgeving. En dat proces stopt niet. Laat je niks wijsmaken, uitgewerkt hout bestaat niet. Oud hout is hooguit wat minder gevoelig.

    En wat dan te denken van de specifieke eisen waaraan hout moet voldoen wil het geschikt zijn voor je gitaar? Immers houtselectie voor gitaarbouw kent een paar basisregels:

      - Het hout moet minimaal zes jaar oud zijn en bij voorkeur luchtgedroogd (air-dried). Oven gedroogd (kiln-dried) kan eventueel gebruikt worden als het nog minimaal drie jaar kan lucht(na)drogen. Een andere methode, waar sommigen van beweren dat het wellicht de beste manier is, is vacuŘm drogen.
      - Met name voor akoestische instrumenten is het gewenst kwartiers gezaagd hout te kiezen. Kwartiersgezaagd hout heeft een relatief evenredige krimp en zwelling op alle vlakken. Voor bovenbladen geldt daarom altijd dat kwartiers hout gebruikt moet worden, het is simpelweg sterker en stabieler.
      - Specifieke aspecten die bepalend zijn voor de kwaliteit van bovenbladen zijn : de fijnheid van de nerf, de stijfheid en de 'run-out'.

    Topkwaliteit bovenbladen, perfect kwartiers

      - Voor zij- en achterbladen geldt in principe ook dat kwartiersgezaagd hout de voorkeur heeft. Toch kan juist half-kwartiers of zelfs dosse gezaagd hout een instrument heel bijzonder maken qua uiterlijk. Klanktechnisch is er geen verschil!
      - Halzen worden overwegend kwartiers gebruikt, maar dosse komt ook voor. Een middenweg - half-dosse of half-kwartiers - leidt op de lange duur vrijwel zeker tot een getwiste hals. Bezit je een stuk half-kwartiers halzenhout, zorg dan dat je die in de lengte doormidden zaagt en tegendraads weer verlijmd.


    Links onder: Kwartiers. Midden boven : Dosse.(bron : Centrum Hout)

    Wie een gitaar wil bouwen doet er goed aan de bovenstaande kennis te gebruiken bij houtselectie. Je begint nu eenmaal aan een project waarvan je ook wilt dat het slaagt. Voor een eerste gitaar heb je niet persÚ topkwaliteit of AAA keuze hout nodig. Ga op zoek naar hout dat relatief gemakkelijk te bewerken is en betaalbaar. Een bovenblad van een A of AA kwaliteit doet het voor een eerste instrument net zo goed. De mindere keuze is vaak wat minder mooi qua uiterlijk, de toonkwaliteit hoeft dan echt niet slecht te zijn. En het beste advies dat ik je kan geven is : zorg dat je het hout goed bekijkt (scheuren, barsten, slechte plekken). Ruik eraan (Palissander heeft bij voorbeeld een kenmerkende geur). Voel (Teak voelt wasachtig) en vraag naar herkomst en ouderdom.

    Als ik op zoek ga naar hout ergens binnen Europa wil ik altijd zien wat ik koop. En zonder het gezien te hebben koop ik nooit hout. Meestal ben ik uren aan het zoeken in de houtvoorraden en tussen de boomstammen voor ik een deal sluit met de handelaar. En het is echt toeval als daar bovenop de stapel net dat ene stuk hout ligt dat ik zoek.

    Gewapend met een meetlint, een scherp mes, 'Het Hout Vademecum', een zaklamp en een loep struin ik de houtopslagplaatsen af. Soms is het licht er zo slecht dat je pas buiten ziet dat je rotzooi in handen hebt. En soms wil men je heel graag iets verkopen als - nota bene - Rio Palissander. 'Een sublieme kwaliteit, meneer', 'zeer schaars en moeilijk aan te komen'. En knap prijzig natuurlijk. Met mijn mes schraap ik er dan wat vanaf en probeer die kenmerkende Palissander geur te traceren. Als die geur er is, dan is het nog steeds niet per definitie Rio Palissander. Daar zit immers al meer dan tien jaar een kapverbod op en het staat al net zo lang op de 'cites' lijst. Waarschijnlijker is dat het toch 'Indisch Palissander' is, maar de prijs en de reputatie van Rio is voor sommige handelaren interessanter.

    Is die kenmerkende geur van versgeplukte rozen niet voorhanden dan moet het een andere houtsoort zijn. Zo heb ik een keer bijna een middelmatige kwaliteit 'Palissandro Santos' gekocht voor de prijs van Rio Palissander; het volledige gebrek aan geur maakte me alert. En weer een andere keer rook ik een zurige, vieze geur die eerder past bij 'Ovangkol'.


    Een partijtje Indisch Palissander toetsen van circa dertig jaar oud.

    Ik praat uitgebreid met de handelaar - soms noodgedwongen in meer talen tegelijk - om erachter te komen wat bekend is over het hout dat ik op het oog heb. Wanneer - in welk seizoen - is de boom gekapt? Hoe is het hout gedroogd? En als het oven gedroogd is, hoe lang ligt het al gestapeld? Is het gekloofd en toen gezaagd, of direct gezaagd? Kortom, er komt heel wat bij kijken.

    Wie bij mij hout wil kopen - dat kan voor akoestische zowel als elektrische gitaren - verzoek ik vriendelijk om - op afspraak - toch echt zelf langs te komen. Ik stel het op prijs om mijn klanten dat te bieden wat ik zelf belangrijk vind. Namelijk de mogelijkheid van het zelf selecteren van hout voor je persoonlijke instrument. Mijn houtopslag is niet buitengewoon groot, maar wel goed gesorteerd en met zorg aangelegd.


    De houtopslag, een deel althans.

    Er is nog veel meer te vertellen over hout. Welke houtsoort moet je nu kiezen? Of over gezondheidsaspecten van het werken met hout in het algemeen en met specifieke houtsoorten? Over de verschillende kwaliteiten van de diverse houtsoorten die aangeboden worden in gitaarhoutland? Maar dat is voor een andere keer.

    Voor meer informatie ben je welkom op mijn site: www.lionguitars.nl

    Arne Hempenius



    top


     Relevante links:

    Lion Guitars
    Build your Guitar.com


Back to top